Home - Utusan Borneo - Berita Kadazan - Posikapon manalasai ahal tana NCR
Posikapon manalasai ahal tana NCR
Posted on February 29, 2012, Wednesday
KOTA KINABALU: Pokionuon do Koisaan Kadazandusun Murut (KDM) Malaysia oh Koporintaan Pogun manalasai do tosisikap ahal tana Kopatutan Adat Mamasok (NCR).
Luguan Potunud Operasi dau, Datuk Peter Anthony minoboros do ahal dino minog do panalasaian tosikap. “Kada pologoso tulun tokou doulu noh KDM tumongob, orosian om idsuang kobolingkangan (delima) sumusuut do mogisusuai kapanandasan di piipiro tinan kokomoi ahal diti kaampai noh mompulitik dino.”
Tana NCR nopo nga ahal di ‘fundamental’ montok kosondikot tulun KDM. Tana nopo nga kotos koposion, kointutunan koubasaanan om somboogian mantad ahal kiguno idsuang kararalanon kotumbayanan tulun KDM.
“Aiso Tana Adat, kaamung dati tulun KDM idsuang ahal kointutunan, koubasanan om komosikinan om kotilombus otolikudan miagal ih kogumuan tulun tinaru mamaso (probumi) suai id pointongkop pomogunan,” ka dau id iso pitimbungakan abar hiti di kawawagu.
Idsuang ahal dino, minoboros isio do KDM Malaysia kosokodung atag ponuridongan Tribunal Tana Adat di Luguan Hakim Sabah om Sarawak, Tan Sri Richard Malanjum di kawawgu.
“Mokianu nogi KDM Malaysia tuh iso `Land Reform CommissionÕ (suruhanjaya reformasi tanah) mangan turidongo montok manalasai kobolingkangaan diti montok timpu tanaru om papatantu do tulun ngawi ‘pribumi’ kaanu popotunda do tana diolo miampai au atagakan kopatutan kasanganuan kotimporon,” ka dau.
Aharap KDM Malaysia maya tribunal poimbida om suruhanjaya dino, kabanaran om kopatutan ngawi tinaru mamasok kapanampaping kumaa diolo kaampai popoguli diolo di minaan uyungo miampai aiso kooturan.
“Mokianu tokou nogi do Koporintaan Pogun tuh manahak kopogulunan kumaa upalai ngawi tinaru mamasok ih nakapangapalai taana NCR mantad podi napadan toun montok onuan kasaagaan om nunu noopo upalai kaawawagu ih kopoongob mositi do osondikot iduon,” ka dau.
Minoboros ih Peter do ahal dino nokomoi nogi au minog pulitikon. Aiso guno do monondos buruan gulu poh monok mogidu mantd kotopotan.
“Kobolingkangan diti haro noh id toguang tokou. Mogium toiko mogitotondos isai ih kisalah kokomoi ahal dino au kaanu manalasai ahal diti katapi ih gunoon nopo nga laang tosisikap tinan pointantu ih haro baino diti,” ka dau.
Ka dau, ahal tana NCR nakalaid noh id pogun diti om samakin kopoompuong soira Luyar Tagayo Sabah, Datuk Roderic Fernandez, di kawawagu pinopointarang kapatantuan kokomoi kopoobian NCR id Ordnan Tana Sabah (SLO) do ‘aiso tana NCR kalapas 1930′.
Pinaabar nogi ih Fernandez sabaagi minoboros do aiso tana kawawagu NCR kawasa nogi do poimbulaiyon tuh ih noh tana ngawi ‘ih kakaal’ iyonon do momogun mamasok pogului SLO pinogirotkuasa om kasngaanuan montok tana NCR id timpu baino mositi pointarangon ksanganuan tana nopo nga pogului do 1931.
Kinomi di Peter do kopoilaan Fernandez dino au otorimo di toinsanan Mamasok om pinoposinduol ginawo rayat doulu noh tulun KDM.
Tulun tinaru mamasok (oribumi) miagal KDM haro sistom koundangan kaadaton diolo sondiri ih tototopot dino pinoimagon id koundaangan om kangaam kopio pinoimagon sabaagi kotos kiguno montok papatantu do nunu nopo ahal kikompitan miampai kopoobian kararalanon undang-undang ‘kontemporari’.
“Kipomusarahan oh KDM Malaysia do kinointalangan ih pinosuul di Luyar Tagayo Sabah dino nopo nga au kopitunud miampai sunduan koundangan om ino nopo nga au katanud kopatutan di otopot kopio,” ka dau.
Peter kalapas dino minoboros do katangaban KDM Malaysia nokomoi pinggisaman tinan pointantu manahak do ponguasaan poimponu (monopoli) tana kumaa tinaru tulun opuawang om kikuasa ih komoyon dau bulun noh montok kotundaan sabap ontok timpu ih iso’i ino nopo nga panangadan kumaa koposion tulun ngawi KDM.
“Sabaagi koisaan di popindaama do ‘hak’ KDM, yoku sondiri manahak tutuduk om mongobi nonggo-nonggo guaman ih totopot montok mongobi diolo ih kotoguang kobolingkangan tana NCR,” ka dau.
Kokomoi Geran Komunal, minoboros ih Peter do ino nopo nga ahal kawawagu om iso laang mooi do tana ih pinatahak porinta au powolihon sanganu toiko dagangon.
“Poingkuro poh nga, au tokou mimang mogigiyon id Geran Komunal dino nokomoi sumiliu mintong noopo doid komponi tagayo mangaraja tana dino.
“Nung aantakan iti, Geran Komunal dino au kangaam sabap tana dino nokomoi mositi kapanahak asil kumaa mampayat garan om okon ko sabaagi ‘boneka’ noopo toiko ngaran noopo idsuang garan katapi komponi tagayo ih monguasa tana dino.
“Tana dino mositi do aau obuli powolihon sanganu mooi do ino aanu popotimporon kumaa sinakagon turun monurun,” ka dau.
Nokotindapou nogi id pitimbungakan abar dino nga ih Timbang Porosiden KDM Malaysia, Datuk Kimjus Duim, Monunurat Tagayo, Michael Ubu om Luguan Komulakan, Gundohing Henry Soimpon.
<< Previous Entry - Next Entry >>
